Były tablice, teraz przyszedł czas na obeliski. Na terenie naszej pięknej gminy jest wiele miejsc historycznych, musimy o nich mówić i pisać jak najczęściej, by nie zostały zapomniane...

Na podstawie dosyć bogatego materiału ikonograficznego w postaci widokówek i fotografii można w miarę precyzyjnie odtworzyć wygląd obelisku, który znajdował się na chocianowskim rynku co najmniej do 1946 roku. Był to monument upamiętniający wojnę prusko – francuską 1870 – 1871, którego autorem był rzeźbiarz W. Fassbinder pochodzący z Kolonii W. Obelisk został wykonany z pięknego czarnego marmuru; w dolnej jego części umieszczono jasny, marmurowy medalion z podobizną Bismarka.  Należy przypuszczać iż obelisk został postawiony około 1890 roku. Najstarsza karta pocztowa z 1898 roku przedstawia litografię obrazującą obelisk. Po 1946 roku z nieznanych powodów obelisk usunięto z miejsca w którym znajdował się przez kilkadziesiąt lat. Z relacji znanego mi świadka tych wydarzeń wynika iż górna część obelisku została zakopana w pobliżu Rynku. Pozostawiono ozdobne stalowe ogrodzenie, które dopiero w 2007 roku podczas rewaloryzacji Rynku poddano gruntownej odnowie. W pozostawionej kwaterze przez pewien okres czasu znajdowała się fontanna wykonana z lastriko.

1. Najstarszy wizerunek obelisku – karta pocztowa wydana przez R. Fischera Kotzenau z obiegu 17.06.1902 r. z kolekcji Zbigniewa i Grzegorza Machoń.

2. Obelisk – karta pocztowa wydana przez P. Wagnera i M. Knothe Kotzenau z obiegu 01.06.1903 r. z kolekcji Grzegorza i Zbigniewa Machoń.

3. Zdjęcie wykonane na zlecenie P. Kuhn Kotzenau przez firmę Heiss & Co. z Kolonii przeznaczone do drukowania kart pocztowych – ok. 1920 rok. Z kolekcji Grzegorza i Zbigniewa Machoń.

„BLIŹNIACZY” OBELISK ROSYJSKI NA RYNKU

Około roku 1948 został wybudowany na Rynku drugi już w historii Chocianowa obelisk poświęcony tym razem Armii Czerwonej. Obelisk wzniesiono na kwaterze przyległej do kwatery niemieckiego obelisku i ogrodzono niemal identycznym metalowym ozdobnym ogrodzeniem. Obelisk co do kształtu i wielkości był identyczny z niemieckim obeliskiem; różnił się tylko materiałem. Został wykonany z bardzo twardego i mocnego żelbetonu i pomalowany na srebrny kolor. Pod obeliskiem zostało pochowanych czterech radzieckich oficerów, których tożsamości niestety nie udało się ustalić podczas ekshumacji – opis ekshumacji w opracowaniu „Historyczna ekshumacja”. Przed obeliskiem odbywały się uroczyste obchody świąt: wielkiej socjalistycznej rewolucji październikowej, Armii Czerwonej, 22- lipca, 1 – maja, wyzwolenia Chocianowa z udziałem żołnierzy i oficerów jednostki Armii Czerwonej stacjonującej w Chocianowie.

8 kwietnia 2008 r. obelisk przestał istnieć co obrazują poniższe zdjęcia. Przed mającą się odbyć ekshumacją obelisk zdemontowano.

4. Fot. Zbigniew Machoń 2008 r.

5. Fot. Zbigniew Machoń 2008 r.

6. Fot. Zbigniew Machoń 2008 r.

7. Fot. Zbigniew Machoń 2008 r.

8. Fot. Zbigniew Machoń 2008 r.

OBELISK NA ROSYJSKIM CMENTARZU WOJENNYM

W zasadzie powinno się mówić o dwóch obeliskach na cmentarzu wojennym w Chocianowie. Pierwszy został wybudowany prawdopodobnie w latach czterdziestych ub. wieku po dokonaniu ostatnich pochówków żołnierzy radzieckich, którzy zginęli na terenie dawnego powiatu lubińskiego i po ekshumacji ich szczątki zostały pochowane w Chocianowie. Na obelisku namalowany był czerwoną farbą napis tylko w języku rosyjskim: „ Wieczna chwała bohaterom poległym w walce o wolność i niezawisłość naszej ojczyzny”. Powyżej napisu namalowany sierp i młot a poniżej emblemat Armii Czerwonej w postaci gwiazdy na falistej czerwonej wstędze.

W 1996 roku przeprowadzono renowacje całego cmentarza. Nagrobki zostały zastąpione granitowymi płytami. Nowy obelisk również został wykonany z granitu. Na podstawie znajdują się napisy w języku polskim i rosyjskim: „Żołnierzom radzieckim poległym w II wojnie światowej”

9. Uroczystość święta wielkiej socjalistycznej rewolucji październikowej – 1976 rok. Fot. z kolekcji Macieja Urbańskiego.

10. Uroczystość wielkiej socjalistycznej rewolucji październikowej – 1977 rok.

Fot. z kolekcji Macieja Urbańskiego.

11. Nowy obelisk. Fot. Zbigniew Machoń 2009 r.

 przygotował: Zbigniew Machoń